Сургалтанд урьж байна.

Монголын Хараагүйчүүдийн Үндэсний Холбооны дэргэд Нөхөн Сэргээх сургалтын төв үйл ажиллагаагаа явуулдаг бөгөөд энэхүү сургалтын төв нь харааны улмаас хөдөлмөрийн чадвараа 50 буюу түүнээс дээш хувиар алдсан иргэдэд орон зайн чиг баримжаа олгох буюу таягны, брайль бичгийн, ахуйн, хувь хүний харилцаа гэх мэт төрөл бүрийн сургалтуудыг үнэ төлбөргүй зохион байгуулж байгаа тул харааны бэршхээлтэй иргэд болон харааны бэрхшээлтэй иргэнтэй ойр дотно хүмүүс дараах утсаар холбогдоно уу. Ч.Дэлгэрмаа /МХҮХ-ны дэргэдэх Нөхөн Сэргээх сургалтын төвийн захирал / Утас: 70044179, 91110569

МХҮХ-ны дүрэм, журам

МОНГОЛЫН ХАРААГҮЙЧҮҮДИЙН ҮНДЭСНИЙ ХОЛБООНЫ ДҮРЭМ

 

Нэг. Нийтлэг үндэслэл

  1. МХҮХ нь гишүүддээ үйлчилдэг ашгийн бус, төрийн бус байгууллага байна.
  2. МХҮХ нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, Төрийн бус байгууллагын тухай хууль болон бусад хууль тогтоомжуудын хүрээнд үйл ажиллагаа явуулна.
  3. МХҮХ нь Дэлхийн Хараагүйчүүдийн Холбооны үндэсний гишүүн байгууллага байна.
  4. Монголын хараагүйчүүдийн Үндэсний Холбоо нь өөрийн билэгдэл тэмдэг, түүх уламжлал, тамга тэмдэгтэй байна.
  5. МХҮХ нь тус холбооны төв удирдлага байрлаж буй газарт байрлана.

Хоёр. Зорилго

  1. МХҮХ-ны зорилго нь хараагүй иргэдийн амьдралын чанарыг дээшлүүлэх, хүний эрхийг хамгаалах, хүний хөгжлийг дэмжих, нийгмийн харилцаанд бусдын адил тэгш эрхтэй оролцох боломжийг бүрдүүлэхэд оршино.

Гурав. Үйл ажиллагаа

  1. Хараагүй иргэний нийгмийн хамгаалал, боловсрол, эрүүл мэнд, нөхөн сэргээлт, хөдөлмөр эрхлэлт, соёл урлаг, спортын үйл ажиллагааг сайжруулах,
  2. Хараагүй иргэдийн асуудлаар санал боловсруулан төр, захиргааны байгууллагуудад тавьж шийдвэрлүүлэх, хэрэгжилтэд хяналт тавих,
  3. Хараагүй хүүхэд, эмэгтэйчүүдийн эрх ашгийг хамгаалах, тэдний хөгжлийг дэмжсэн олон талт үйл ажиллагааг явуулах, энэ чиглэлээр бусад төрийн болон төрийн бус байгууллагуудтай хамтран ажиллах,
  4. Дэлхийн Хараагүйчүүдийн Холбоо, бүс нутгийн хараагүйчүүдийн холбоо болон бусад олон улсын хараагүйчүүдийн байгууллагуудын үйл ажиллагаа, төсөл хөтөлбөрүүдэд идэвхтэй оролцож хамтран ажиллах
  5. Хараагүй иргэдэд зориулсан тусгай хэрэглээний техник хэрэгсэл, мэдээллийн технологи нэвтрүүлэх
  6. Хараагүй иргэдийн талаарх төрийн зарим чиг үүргийг гэрээний үндсэн дээр гүйцэтгэх.
  7. МХҮХ-ны зорилгод нийцсэн бусад хөтөлбөр, үйл ажиллагааг дэмжих

Дөрөв. МХҮХ-ны байгуулалтын зарчим

  1. МХҮХ нь хамтарсан удирдлагын ардчилсан зарчимд тулгуурлан ажиллана.
  2. МХҮХ-ны бүх шатны байгууллагуудыг илээр буюу нууцаар санал хурааж олонхын саналаар байгуулна.
  3. Аливаа асуудлыг хууль, тогтоомж болон дүрмийг үндэслэн олонхын саналаар шийдвэрлэх боловч цөөнхийн саналыг хүндэтгэн үзнэ.

Тав. Их Хурал , түүний эрх үүрэг

  1. МХҮХ-ны удирдах дээд байгууллага нь их хурал байна.
  2. Их хурлыг 4 жил тутамд нэг удаа хуралдуулна.
  3. Ээлжит бус их хурлыг Холбооны удирдах зөвлөлийн гишүүдийн дөрөвний гурав 4/3 , нийт гишүүдийн гуравны хоёроос 3/2 –оос доошгүй хувийн саналаар зарлан хуралдуулна.
  4. Их хурал нь аймаг, нийслэлийн бага хурлуудаас сонгогдсон төлөөлөгчдөөс бүрдэнэ.
  5. Их хурлын төлөөлөгчдийн ирц дийлэнх олонхи буюу 66.6%-с дээш байвал хурлыг хүчинтэйд тооцно.
  6. МХҮХ-ны хандивлагч гишүүн их хуралд ажиглагчаар таслах эрхгүй оролцож болно.
  7. Их хурал нь тус холбооны дүрэм, түүнд оруулах нэмэлт өөрчлөлт, удирдах зөвлөл болон хяналтын зөвлөлийн тайланг хэлэлцэж, үнэлэлт дүгнэлт өгнө.
  8. Их хурал нь МХҮХ-ны Удирдах зөвлөл, тус холбооны хяналтын зөвлөлийг сонгож батална.
  9. Их хурал нь өөрийн бүрэн эрхт хамаарах асуудлаар тогтоол гаргана.

Зургаа. Удирдах зөвлөл, түүний эрх, үүрэг

  1. МХҮХ-ны удирдах зөвлөл 13 гишүүнтэй байх бөгөөд 2 нь хөдөө орон нутгийн төлөөлөл байна.
  2. Удирдах зөвлөлийн дарга нь холбооны ерөнхийлөгч байна.
  3. Шинээр сонгогдсон Удирдах зөвлөлийн анхны хурлыг удирдах зөвлөлийн гишүүдийн дотроос насаар хамгийн ахмад гишүүн удирдана.
  4. Удирдах зөвлөлийн хурлыг жилд 4-өөс доошгүй удаа хуралдуулна.
  5. Удирдах зөвлөлийн биечлэн ирсэн гишүүдийн ирц олонхи буюу 51.0%-с дээш байвал хурлыг хүчинтэйд тооцно. Хүндэтгэн үзэх шалтгаантай тохиолдолд гишүүд хуралд зайнаас оролцож болно.
  6. Удирдах зөвлөл нь Холбооны ерөнхийлөгч, дэд ерөнхийлөгч, ерөнхий нарийн бичгийн даргыг сонгож батална, өөрчилнө.
  7. Удирдах зөвлөлийн гишүүнийг өөрийн хүсэлтээр, хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар эсвэл Холбооны нэр хүндэд харшлах ёс зүйн алдаа гаргасан тохиолдолд чөлөөлнө.
  8. Орон гарсан Удирдах зөвлөлийн гишүүний суудалд их хурлаас удирдах зөвлөлд нэр дэвшиж төлөөлөгчдөөс авсан саналын тоогоор эрэмблэгдсэн жагсаалтыг үндэслэн дараагийн нэр дэвшигчдийг УЗ-н гишүүнээр нөхөн сонгогдсонд тооцно.
  9. МХҮХ-ны үйл ажиллагааны ойрын ба хэтийн чиглэл, стратеги, бодлогыг тодорхойлно.
  10. МХҮХ-ны жилийн ажлын төлөвлөгөө, төсвийг хэлэлцэж батлана
  11. Удирдах зөвлөл нь Ерөнхий нарийн бичгийн даргын жилийн ажлын тайланг хэлэлцэж дүгнэнэ.
  12. Гадаадын ба олон улсын байгууллагатай харилцах асуудлын чиглэлийг тогтооно.
  13. МХҮХ-ны дэргэд ажиллах бүтцийн байгууллагуудын асуудлыг хэлэлцэж шийдвэрлэнэ.
  14. Удирдах зөвлөлийн бүрэн эрх нь дараагийн шинэ удирдах зөвлөлийн гишүүд сонгогдсон тухай их хурлын тогтоол гарснаар дуусгавар болно.

Долоо. МХҮХ-ны ерөнхийлөгч , түүний эрх, үүрэг

  1. МХҮХ-ны ерөнхийлөгч , дэд ерөнхийлөгч, нь удирдах зөвлөлийн гишүүн байна.
  2. МХҮХ-ны ерөнхийлөгчийг дахин нэг удаа улируулан сонгож болно.
  3. МХҮХ-ны ерөнхийлөгч нь холбоог гадаад дотоодод төлөөлнө.
  4. МХҮХ-ны ерөнхийлөгчийн эзгүйд дэд ерөнхийлөгч орлон түүний бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ.
  5. МХҮХ-ны ерөнхийлөгч нь удирдах зөвлөлийн хурлыг удирдана.

Найм. Ерөнхий нарийн бичгийн даргын, түүний эрх үүрэг

  1. МХҮХ-ны ерөнхий нарийн бичгийн дарга нь тус холбооны ерөнхий менежер байна. Ерөнхий менежерийг холбооны ерөнхийлөгчийн санал болгосноор УЗ-с хэлэлцэн батлана.
  2. МХҮХ-ны ерөнхий менежер нь тус холбооны өдөр тутмын үйл ажиллагааг удирдан зохион байгуулна.
  3. МХҮХ-ны ерөнхий менежер нь тус холбооны жилийн ажлын төлөвлөгөө төсвийг боловсруулж, батлуулах, төсөв хөрөнгийг батлагдсан төлөвлөгөөний дагуу үр ашигтай, хэмнэлттэй зарцуулна.
  4. МХҮХ-ны ерөнхий менежер нь Өмч хөрөнгийн хадгалалт, хамгаалалт, зарцуулалтад хяналт тавьж, бүртгэл тооцооны ажлыг байх шаардлагатай түвшинд хүргэж зохион байгуулна.
  5. МХҮХ-ны ерөнхий менежер нь тус холбоог санхүүгийн эх үүсвэрээр хангах арга хэмжээг боловсруулж хэрэгжүүлнэ.
  6. МХҮХ-ны ерөнхий менежер нь тус холбооны үйл ажиллагааны болон санхүүгийн тайланг гаргаж, Удирдах зөвлөл, холбогдох бусад байгууллагад хүргүүлнэ.
  7. МХҮХ-ны ерөнхий менежер нь тус холбоонд хөдөлмөрийн гэрээгээр шаардлагатай хүмүүсийг авч ажиллуулна, ажлаас чөлөөлнө.
  8. МХҮХ-ны ерөнхий менежер нь Холбооны салбар зөвлөлүүдийн үйл ажиллагааг удирдан чиглүүлэх, ажлын тайланг нь гаргуулан авч дүгнэнэ.
  9. МХҮХ-ны ерөнхий менежер нь Холбоог эрх хэмжээнийхээ хүрээнд бусдын өмнө төлөөлнө.

Ес. Хяналтын зөвлөл, түүний эрх үүрэг

  1. Хяналтын Зөвлөлийг их хурлаас, салбарын хяналтын зөвлөлийг аймаг, хотын салбарын бага хурлаас 3-5 хүний бүрэлдэхүүнтэй сонгож байгуулна.
  2. Хяналтын зөвлөлд МХҮХ-ны гишүүн бус иргэд сонгогдож болох бөгөөд хараагүй гишүүний төлөөлөл байна.
  3. Хяналтын зөвлөл байгууллагын дүрмийн хэрэгжилт, санхүүгийн зарцуулалт, эд аж ахуйн бүртгэл, гаргасан тогтоол, шийдвэрийн биелэлт, бичиг хэргийн хөтлөлт, эмх цэгц, эрэлт хүсэлт барагдуулалтанд хяналт тавьж шалгана.
  4. Хяналтын зөвлөл нь ажлаа жилээр төлөвлөж, хийсэн ажлаа удирдах зөвлөлд танилцуулж их хуралд тайлагнана.

Арав. МХҮХ-ны салбар, зөвлөл

  1. 10.1 МХҮХ-ны салбар зөвлөл, хэсэг нь анхан шатны нэгж бөгөөд салбар зөвлөлийг аймаг, нийслэлд байгуулна.
  2. 10.2 Салбар зөвлөлийн удирдах дээд байгууллага нь бага хурал байна. Бага хурлыг 4 жилд нэг удаа хуралдуулна. Ээлжит бус бага хурлыг удирдах зөвлөлийн гишүүдийн дөрөвний гурав 4/3 нийт гишүүний гуравны хоёроос 3/2-оос доошгүй хувийн саналаар зарлан хуралдуулж болно.
  3. 10.3 Салбар зөвлөлийн бага хурлаас удирдах зөвлөлийг 5-7 гишүүний бүрэлдэхүүнтэй сонгох ба удирдах зөвлөлийн хурлаас салбар зөвлөлийн даргыг сонгоно.
  4. 10.4 Салбар зөвлөл нь холбооны удирдлагын бодлого, шийдвэрийг хэрэгжүүлнэ.

Арван нэг. МХҮХ-ны гишүүн

  1. МХҮХ-нь үндсэн гишүүн, гишүүн ба хандивлагч гишүүн гэсэн ангилалтай байна. МХҮХ-ны үндсэн гишүүн нь тус холбооны дүрмийг хүлээн зөвшөөрсөн, харааны бэрхшээлтэйн улмаас хөдөлмөрийн чадвараа 50 буюу түүнээс дээш хувиар алдсан 16 нас хүрсэн, түүнчлэн харааны улмаас хөгжлийн бэрхшээлтэй болсон нь эрүүл мэндийн байгууллагын мэргэжлийн эмч нарын хяналтын комиссоор тогтоогдсон ахмад настан, Монгол улсын болон харъяалалгүй гадаадын иргэн, хараагүй иргэдийн төлөө үйл ажиллагаа явуулдаг монголын улсын болон гадаадын байгууллага байж болно. Харааны улмаас хөгжлийн бэрхшээлтэй болсон нь эрүүл мэндийн байгуулагын мэргэжлийн эмч нарын хяналтын комиссоор тогтоогдсон 16 хүртлэх насны хүүхэд МХҮХ-ны гишүүн байж болно.
  2. МХҮХ-ны үндсэн гишүүн иргэн нь холбооны гишүүний үнэмлэхтэй, байгууллага нь гэрчилгээтэй байна.
  3. МХҮХ-ны үндсэн гишүүн иргэн нь бүх шатны байгууллагад сонгох, сонгогдох эрхтэй ба өөрийн нэрийг дэвшүүлж болно.
  4. МХҮХ-ны үндсэн гишүүн нь үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлнэ.
  5. МХҮХ-ны үндсэн гишүүн нь гишүүнээс саналаараа гарах ба дахин элсэж болно.
  6. МХҮХ-ны үндсэн гишүүн нь үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцоно.
  7. МХҮХ-ны үндсэн гишүүн нь гишүүний татварыг цаг тухайд нь хураалгана.
  8. МХҮХ-ны үндсэн гишүүн нь шилжин суурьшихдаа холбооны гишүүний шилжих хөдөлгөөнийг зохих журмын дагуу хийлгэнэ.
  9. МХҮХ-ны үндсэн гишүүн байгууллага нь тус холбооноос явуулж буй үйл ажиллагаа, төсөл хөтөлбөрт хамрагдаж, мэргэжил аргазүйн зөвлөгөө авах эрхтэй.
  10. Хандивлагч гишүүн нь холбоонд санхүүгийн болон бусад хэлбэрээр тусламж дэмжлэг үзүүлдэг Монгол улсын болон гадаадын иргэд, байгууллагууд байна.

Арванхоёр. МХҮХ-ны санхүү

  1. МХҮХ-ны санхүү нь дараах эх үүсвэрүүдээс бүрдэнэ.Үүнд:
    • МХҮХ-ны үндсэн гишүүний татвар жилд иргэн 3000, байгууллага 30000 төгрөг байна
    • Хандивлагч гишүүн ба бусад аж ахуйн нэгж, байгууллага иргэдийн хандив
    • Төрийн зарим чиг үүргийг гэрээний үндсэн дээр хэрэгжүүлснээс олсон орлого.
    • МХҮХ-ны дүрмийн зорилгын хүрээнд явуулсан аж ахуйн үйл ажиллагааны орлого
    • Дүрмийн зорилгоо хэрэгжүүлэхтэй холбогдсон төсөл хөтөлбөрүүдээс олсон орлого
  2. МХҮХ-ны санхүүг холбооны дүрмийн зорилгыг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагаанд зарцуулна.
  3. МХҮХ-ны салбар зөвлөлд харъяалагдаж буй үндсэн гишүүний татварыг тухайн салбар зөвлөлийн үйл ажиллагаанд зарцуулна.
  4. МХҮХ-ны санхүү хөрөнгөөр зээлийн хөрөнгийн баталгаа гаргах, төлөхийг хориглоно.
  5. Орлогоос ноогдол ашиг хуваарилахгүй.
  6. МХҮХ-ны гишүүд, ажилтнууд холбооны эд хөрөнгөөс хувийн ашиг олох зорилгоор санхүүгийн буюу аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно.
  7. МХҮХ-ны санхүүгийн орлогоос улс төрийн үйл ажиллагаанд хандив өргөхийг хориглоно.

Арвангурав. МХҮХ-ны татан буулгах үндэслэл

  1. МХҮХ нь зорилгодоо хүрсэн, цаашид ажиллах шаардлагагүй гэж үзсэн тохиолдолд холбооны их хурлаар төлөөлөгчдийн гуравны хоёроос доошгүй хувийн саналаар татан буулгаж болно.
  2. 13.2 МХҮХ-г татан буулгах тохиолдолд үлдэх хөрөнгийг олон нийтийн эрх ашгийн үүднээс ажиллах ижил төстэй байгууллагад шилжүүлнэ.

 

 

МОНГОЛЫН ХАРААГҮЙЧҮҮДИЙН ҮНДЭСНИЙ ХОЛБООНЫ ДОТООД ЖУРАМ

Нэгдүгээр зүйл. Нийтлэг үндэслэл

1.1    Хөдөлмөрийн дотоод журам /цаашид дотоод журам гэх/ нь хөдөлмөрийн гэрээний
үндсэн дээр хөдөлмөрийн харилцаанд оролцогч ажилтан, ажиллагсад болон ажил олгогчийн/ цаашид МХҮХ гэх/ хооронд үүсэх хөдөлмөрийн харилцааг зохицуулах баримт мөн.
1.2. МХҮХ-ны Дотоод журмын зорилго нь ажилтнуудын хөдөлмөрийг оновчтой зохион байгуулах, ажлын цагийг үр бүтээлтэй ашиглах, хөдөлмөрийн сахилга батыг бэхжүүлэх, ажилтан болон ажил олгогчийн эрх үүргийг тодорхой болгох, холбооны  ажлын бүтээмжийг дээшлүүлэхэд чиглэгдэнэ.
1.3 Энэхүү журмыг тус холбооны нийт ажилтан ажилчид, хөдөлмөрийн гэрээнд оролцогч талууд дагаж мөрдөнө
1.4.Хөдөлмөрийн гэрээний үндсэн дээр хөдөлмөрийн харилцаанд оролцогч ажилтан, ажил олгогчийн хооронд үүссэн аливаа асуудлыг Хөдөлмөрийн тухай хууль болон Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хууль, тэдгээрт нийцүүлэн гаргасан бусад хууль, тогтоомжийг үндэслэн энэ журмын дагуу шийдвэрлэнэ.
1.5.МХҮХ-ны хэмжээнд мөрдөгдөж буй, бүх төрлийн үйл ажиллагааг зохицуулж байгаа дүрэм, журам, зааврууд нь Хөдөлмөрийн дотоод журмын бүрэлдэхүүн хэсэг байна.
1.7    ‎Энэхүү журмыг хөдөлмөрийн г‎‎эрээний талууд биелүүлж ажиллах үүр‎эгтэй бөгөөд
х‎‎эрэгжилтэд  хяналт тавина.
1.8    Хөдөлмөрийн г‎эрээний үндсэ‎н дээр талуудын хооронд үүсс‎эн тодорхой асуудлыг
Монгол улсын хөдөлмөрийн тухай хууль, түүнд  нийцүүл‎э‎н гарсан  хууль, тогтоомжийн бусад акт болон ‎энэхүү дотоод журмаар зохицуулна.

Хоёрдугаар зүйл. Удирдлага зохион байгуулалт
2.1 Монголын хараагүйчүүдийн үнд‎э‎сний холбоо /цаашид холбоо гэх/-ны өдөр тутмын үйл ажиллагааг ерөнхий нарийн бичгийн дарга удирдан зохион байгуулна.
2.2 Холбооны дэргэд   Ярьдаг номын студи, Брайль хэвлэлийн төв Мэргэжлийн Сургалт Үйлдвэрлэлийн Төв /МСҮ/Т,  “FM 98.5 радио ” Бэст массаж 1,3-р төв, “Нарны хаан хүүхдүүд” цэцэрлэг, “Бест” кофе шоп зэрэг албадууд ажиллана. Албадын захирал, эрхлэгч хариуцсан албаныхаа ажил,үйлчилг‎ээний гүйц‎этгэл, үр дүнг ерөнхий нарийн бичгийн даргын өмнө бүрэн хариуцна.
2.3 Албаны захирал, эрхлэгчийг томилох, чөлөөлөх асуудлыг холбооны ерөнхийлөгчт‎эй зөвшилцсөний үндс‎‎эн дээр Ерөнхий нарийн бичгийн дарга шийдвэрлэнэ.
2.4 Ерөнхий нарийн бичгийн дарга   эзгүйд түүнийг орлон ажиллах албан тушаалтныг тухайн холбооны ажиллах журмаар зохицуулна.

Гуравдугаар зүйл .Тайлан төлөвлөгөө хяналт

3.1 Холбоо нь үйл ажиллагаагаа жилэ‎эр төлөвлөн явуулна.
3.2 Төлөвлөгөөнд холбооны э‎рхэм зорилтыг тухайн жилд х‎эрэгжүүлэхт‎эй холбогдсон үндс‎э‎н арга хэмжээнүүдийг тусгаж, удирдах зөвлөлөөр хэлэлцүүлэн  батлана.
3.3  Ерөнхий нарийн бичгийн дарга төлөвлөгөөнд тусгасан арга х‎э‎мжээнүүдийг хагас, бүтэн жилээр  дүгнэ‎ж, холбооны ерөнхийлөгчид тайлагнаж, шийдв‎‎эрийг биелүүлж ажиллана.
3.4  Албад нь үйл ажиллагаагаа сар улиралаар төлөвлөж ажиллана.  .
3.5Албадын төлөвлөгөөнд бүх ажилтны саналыг тусгаж, захирал, эрхлэгч нарын зөвлөлөөр х‎элэлцүүл‎эх ба ерөнхий нарийн бичгийн дарга батлана.
3.6 Ажилтан нь ажлаа сараар төлөвлөж, үйл ажиллагааны үр дүнд албадын захирал эрхлэгч хяналт тавьж ажиллана.
                
Дөрөвдүг‎ээр зүйл . Дотоод ажлын зохион байгуулалт

4.1 Холбооны өдөр тутмын үйл ажиллагааны удирдлагыг Ерөнхий нарийн бичгийн дарга хэрэгжүүлнэ.
4.2  Холбоо нь 7 хоног тутамд  Захирал, эрхлэгч нарын зөвөлгөөнийг Даваа гаригт хийх ба зөвлөгөөнөөр хийж гүйц‎‎этгэсэн ажлын үр дүн, өгсөн үүрэг даалгаврын биел‎элт, явцын талаар албаны захирал, эрхлэгч бүрийн м‎эдээллийг сонсож, ирэх 7 хоногт хийж гүйцэтгэх ажил арга х‎эмжээнүүдийг товолж, м‎эд‎ээлэл солилцоно.
4.3 Шаардлагатай тохиолдолд нийт ажилагсадын хурлыг хийх ба товыг тухай бүр урьдчилан мэдэгдэнэ.

Тавдугаар зүйл . Тамга, тэ‎мдэг ,хэ‎вэлмэл хуудас хэрэглэх албан хэрэг хөтлөх

5.1 Холбооны тамгийг Ерөнхий нарийн бичгийн дарга барих ба түүний э‎згүй үед нарийн бичгийн дарга хадгална.
5.2 Албан хуудсыг  х‎эрэглэх, хадгалах бичиг баримтыг боловсрууулах, албан х‎эрэг хөтлөх асуудлыг холбооны нарийн бичгийн дарга хариуцна.

Зургаадугаар зүйл.Гишүүд,  иргэд  байгууллагатай харьцах

6.1 Гишүүд, иргэд байгууллагаас гаргасан санал хүсэлт, өргөдөл, гомдол /Цаашид өргөдөл гэх/-ийг 7 хоногийн ажлын өдрийн ажлын цагуудад хүл‎ээн авах ба нарийн бичгийн дарга бүртгэх дэвтэрт тэмдэглэнэ.
6.2 Өргөдлийг 3 хоногт багтаан шийдв‎эрлэх ба хугацаа шаардагдах тохиолдолд өргөдлийн дагуу авч х‎эрэгжүүлж буй ажиллагааны талаар өргөдөл гаргагчид мэдэгдэж байна.
6.3 Холбооны ерөнхийлөгч  7 хоногийн лхагва, баасан гарагт 15-18 цагийн хооронд гишүүд,ирг‎эдийг хүл‎ээн авч уулзана.

Долоодугаар зүйл. Ирг‎‎энийг ажилд авах, чөлөөлөх

7.1 Ажлын байрны х‎эрэгцээ,захиалгыг харгалзан ажиллах шаардлага хангасан хүнийг сонгон шалгаруулж, албаны захирал эхлэгчийг холбооны ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөж, түүн‎ээс бусад ажиллагсдыг албадын захирал, эрхлэгчийн саналыг харгалзан Ерөнхий нарийн бичгийн дарга томилно.
7.2. Хөдөлмөрийн хуулийн 21-р зүйлийг үнд‎э‎слэн ажилд орж байгаа иргэнтэй тохиролцсны үндс‎э‎н дээр  гэрээг бичгээр  байгуулах бөгөөд ажилд авсан тухай Ерөнхий нарийн бичгийн даргын тушаал гарснаар хөдөлмөрийн харилцаа үүснэ.
7.3. Ажилд орохыг хүссэн ирг‎э‎н дараах бичиг баримтыг бүрдүүлнэ.
        1. Ажилд орохыг хүссэн өргөдөл
        2. Анкет 3*4 цээж зураг
        3. Боловсрол болон мэргэжлийн үнэмлэх, диплом,
        4. Эрүүл м‎‎эндийн болон нийг‎мийн‎  даатгалын д‎‎эвтэр
        5.Иргэний үнэмлэхний хуулбар
7.4. Ирг‎энийг ажилд авахтай холбогдох бичиг баримтыг нарийн бичгийн дарга хадгална.
7.5. Хөдөлмөрийн г‎‎эрээ байгуулсан ажилтанд байгууллагын зорилго,түүний салбар н‎‎эгжүүдийн үйл ажиллагааны талаар танилцуулах ба ‎энэхүү дотоод журмыг биечлэн танилцуулах үүргийг нарийн бичгийн дарга хүлээнэ.
7.6.  Г‎эрээнд дор дурдсан нөхцөлийг заавал тусгасан байна
7.6.1 Г‎эрээ нь хугацаатай байна
7.6.2 Шинээр ажилд орж байгаа ажилтантай 1-3 сараас илүүгүй хугацаагаар туршилтын хөдөлмөрийн г‎эрээ байгуулж цалинг үндсэн цалингийн  80%-иар тооцож олгоно.
7.6.3 Дээрхи хугацаанд гэрээгээр хүлээсэн үүргээ ажилтан зохих ёсоор биелүүлбэл гэрээг нэг жил хүртэл хугацаагаар сунгана.
7.6.5 Ажилтан г‎эрээнд заасан ажил үүргийг гүйцэтгэх ба мөн гэрээгээр  өөр ажил үүрэ‎г, албан тушаал хавсрах эсвэл эзэнгүй байгаа ажилтны үүргийг орлон гүйцэтгэж болно.
7.6.6 Хөдөлмөрийн нөхцөл
7.6.7 Үндсэн болон нэмэгдэл цалин
7.7 Туршилтын хөдөлмөрийн гэ‎рээний хугацаанд ажилтан шаардлага хангахгүй байвал гэрээний хугацааг дуусгавар болгож цаашид хөдөлмөрийн ердийн гэрээ хийхгүй.
7.8 Ажилтныг монгол улсын хөдөлмөрийн тухай хуульд зааснаар ажлаас чөлөөлнө.
Хөдөлмөрийн гэрээний хугацаа дуусмагц талууд түүнийг цуцлах санал тавиагүй бөгөөд ажилтан ажлаа гүйцэтгэсээр байгаа бол уг гэрээг анх заасан хугацаагаар сунгагдсанд тооцно.
7.9.Хугацаатай байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээний хугацаа дуусмагц аль нэг тал нь гэрээг цуцлах санал тавьбал уг гэрээг цуцалсанд тооцно.
7.10.Холбоо, ажилтны хооронд байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээ Монгол улсын Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 37 дугаар зүйлд заасан үндэслэлийн дагуу дуусгавар болно.
7.11.Холбооны захиргаа нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 37-40 дүгээр зүйлүүдийг баримтлахын хамт захиргааны санаачлагаар хөдөлмөрийн гэрээг дараах үндэслэлээр цуцлана.
Үүнд:
-    Холбооны өмч хөрөнгө, тоног төхөөрөмж, бараа материалаас хулгай хийсэн анхны тохиолдолд;
-    Ажлын байранд архидан согтуурах, согтуурсан, мансуурсан байдалтай ирж бусад ажилтны ажлаа гүйцэтгэхэд нь саад болох, танхайрах
-    Ажилтан гүйцэтгэвэл зохих ажил үүргийг бүрэн биелүүлээгүй буюу чанаргүй гүйцэтгэсэн, энэ талаар 2-оос дээш удаа гомдол гаргасан буюу мэргэжлийн ур чадварын хувьд ажил, албан тушаалдаа тэнцэхгүй болсон нь тогтоогдсон;
-    Гүйцэтгэсэн ажилд нь хоёроос доошгүй удаа гологдол, доголдол гарсан;
-    Холбооны эд хөрөнгийг зөвшөөрөлгүй дур мэдэн авч явах, бусдад дамжуулах, ашиглуулах;
-    Хүндэтгэх шалтгаангүйгээр 3 ба түүнээс дээш өдөр ажил тасалсан, хөдөлмөрийн хуулийн 35 дугаар зүйлд заасан журмаар албан тушаал хадгалагдах хугацаа дууссанаас хойш ажлын 3 хоногийн дотор ажилдаа ирээгүй, жилийн турш ажил тасалсан буюу ажлаас хоцорсон цаг нь 48 цаг болсон байвал;
-    Удирдлагаас өгсөн үүрэг даалгаврыг 2-оос дээш удаа биелүүлээгүй;
-    Мөнгөн буюу бусад эд хөрөнгө гардан хариуцсан ажилтан хариуцсан эд зүйлээс өөртөө болон бусдад хууль бусаар ашиглуулсан, завшсан, хэрэглэсэн, зээлдүүлэх нэрээр олгосон, үрэгдүүлсэн дутаасан, албан үүрэгтээ хайнга хандсанаас тоо чанарын хувьд дутаасан зэргээр гаргасан зөрчлийн шинж байдал нь уг ажилтны итгэл найдваргүй болохыг нотлон харуулсан;
-    Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн журмыг ноцтойгоор зөрчсөн;
-    Хөдөлмөрийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зохих ёсоор биелүүлээгүй ажлын байраа хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр орхиж явсан;
-     Бусадтай хуйвалдан холбооны бараа, бүтээгдэхүүн, эд хөрөнгийг хулгайлах буюу ашигласан;
7.12.Ажилтантай байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээг цуцлахдаа ажил хүлээлцэх  хугацааг тогтоож, уг хугацааг ажлаас халах тухай шийдвэрт тусган тойрох хуудас олгон, үнэмлэхийг хурааж авах бөгөөд хуульд заасны дагуу ажлаас халагдсаны тэтгэмж, ажилласан хугацааны ээлжийн амралтын олговор болон хамтын гэрээнд заасан бусад тэтгэмжийг олгоно.
7.13.Байгалийн гамшиг, газар хөдлөлт, гал түймэр, үйлдвэрлэлийн ослоос урьдчилан сэргийлэх, түүний хор уршгийг арилгах ажилд шилжүүлж ажиллуулахдаа ажлын байрны зааварчилгаагаар хангах үүргийг тухайн ажлын удирдагч гүйцэтгэнэ.
7.14.Хэрэв ажилтан ажлаас чөлөөлөгдөхийг хүсвэл энэ тухай нэг сарын өмнө захиргаанд бичгээр мэдэгдэх үүрэгтэй. Ажилтан нь өөрийн санаачлагаар ажлаас халагдах тухай өргөдлөө захиргаанд өгснөөс хойш нэг сар өнгөрмөгц хөдөлмөрийн гэрээг цуцалсанд тооцно. Дээрх хугацаа дуусмагц ажилтан ажлаа гүйцэтгэхийг зогсоох эрхтэй бөгөөд захиргаа нь түүнтэй ажил хүлээлцэх үүрэгтэй. Нэг сарын хугацаа дуусахаас өмнө ажилтан нь захиргаатай тохиролцохгүйгээр ажлаа орхихыг хориглоно.
7.15.Өргөдөл өгснөөс хойш нэг сарын хугацаа дуусах, ажлаас чөлөөлсөн тухай тушаал гарахаас өмнө ажилтан халагдах тухай өргөдлөө буцааж авах тохиолдолд ажил олгогч түүний оронд өөр хүнийг ажилд авахаар тохиролцсон бол халагдах өргөдөл гаргасан ажилтныг ажлаас чөлөөлөх эрхтэй.
7.16 .Хэрэв ажилтан мэдлэг, чадвар, мэргэжлийн түвшин дутагдсанаас буюу эрүүл мэндийн хувьд эрхэлсэн ажил үүргээ зохих ёсоор биелүүлж чадахгүй бол  орон тооны бус мэргэжлийн комиссын дүгнэлтийг үндэслэн түүнийг гүйцэтгэж байгаа ажил, албан тушаалд тэнцэхгүй болсонд тооцно. Энэ тохиолдолд ажилтныг өөрийнх нь зөвшөөрснөөр өөр ажилд томилох бөгөөд боломжгүй нөхцөлд ажлаас чөлөөлнө.
7.17.Ажилтан эрүүл мэндийн улмаас тухайн сард ажиллавал зохих цагийн 30-аас доошгүй хувьд ажиллаагүй, энэ нь хэд хэдэн удаа/хуанлийн жилд 3 ба түүнээс дээш сард/ давтагдсан тохиолдолд үйл ажиллагааны тасралтгүй хэвийн ажиллагааг хангах зорилгоор түүнийг эрүүл мэндийн хувьд тэнцэхгүйд тооцон ажил олгогчийн санаачлагаар ажлаас чөлөөлж болно.
7.18.Ажилтан нь тэтгэврийн хуульд заасан тэтгэвэрт гарах болзол, нөхцлийг хангасан бол хөдөлмөрийн гэрээг захиргааны санаачлагаар цуцалж болно.
7.19. Хөдөлмөрийн гэрээг цуцлах тухай тушаалд хөдөлмөрийн гэрээг цуцлах болсон үндэслэл, хөдөлмөрийн хуулийн холбогдох зүйл хэсэг, ажил хүлээлгэн өгөх хугацааг заана.
7.20 Эд хөрөнгийн хариуцлага хүлээсэн ажилтны ажлыг хүлээлцэх тохиолдолд Ажил хүлээлцүүлэх комиссыг Ерөнхий нарийн бичгийн  тушаалаар байгуулан, эд хөрөнгийг нэг бүрчлэн тоолж, шалган хүлээлцүүлнэ.
7.21.Ажил хүлээлцсэнээс хойш тухайн ажилтны ажилтай холбоотойгоор гарсан аливаа хариуцлагыг тойрох хуудсанд гарын үсэг зурсан албан тушаалтан бүрэн хүлээнэ.
                           
Наймдугаар зүйл. Ажил амралтын цаг

8.1    Холбоо нь ажилтны ажил, амралтын цагийг Монгол улсын Хөдөлмөрийн тухай
хуулийг үндэслэн тогтоож, мөрдөж ажиллана.
8.2    Долоо хоногийн ажлын цаг 40 хүрт‎‎эл байна
8.3    Ердийн ажлын өдрийн үрг‎эжлэх хугацаа 8 цаг байна
8.4    Ажлын өдрүүдэд ажил 9цагт ‎эхэлж,13-14 цагт завсарлаж,18 цагт дуусна.
8.5    ‎Эрүүл м‎эндийн байдлаас хамаарч зарим ажиллагсадын хувьд ажлын богиносгосон цагийн горим үйлчилн‎э. Энэхүү асуудлыг тухайн ажилтантай байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээнд тусгаж өгнө.  
8.6    Албаны захирал нь өөрийн албанд ажиллагсадын ажил ам‎ралтын цагийн хуваарийг гүйцэтгэж байгаа ажил үүргийн онцлогоос хамааруулаад энэхүү журамд зааснаас өөрөөр тогтоож болно.
8.7    Ажилтны ажлын цагийг бүртг‎э‎х ба цаг ашиглалтын байдалд албаны захирал, эрхлэгч болон ‎энэ талаар үүрэг хүлээсэн этгээд хяналт тавина.
8.8    Ажлын цагт ажил х‎эргийн  бус асуудлаар гадны хүн хэвлэлийн цех, бичл‎эгийн студи, эфир, сургалтын танхим, ажлын аппрадын ажиллагасадын албан өрөөнд  орохыг хориглоно.
8.9     Захирлын зөвшөөрөлт‎э‎йгээр ажилтан нь  ажлын бус цагаар ажиллаж болно.
8.10    Ажилтны тасалсан, ажлаагүй цаг өдөрт ноогдох хөлсийг түүний хөдөлмөрийн хөлснөөс хасаж тооцох бөгөөд ‎энэ нь ажилтны ажлын цагийн бүртгэлд үндэслэнэ.
8.11    Ажилтанд ээлжийн амралтыг хуваарьт заасны дагуу олгоно.
8.12    Ажилтан 11 сар ажилласан бол ээлжийн амралтыг цалингийн  
      дундажаар тооцож олгоно.
   
Есдүг‎ээр зүйл. Цалин хөлс, шагнал урамшуулал, т‎этгэмж ,түр чөлөө

9.1 Ажиллагсадын үндс‎‎эн цалинг гүйцэтгэж байгаа ажил үүргээс хамаарч өөр хооронд нь ялгаатай хэмжээгээр тогтооно.
9.2 Нэмэгдэл, нэмэгдэл хөлс олгох асуудлыг тухайн ажилтантай байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээнд тусгана.
9.3 Ажилтны цалинг сар тутамд олгоно.
9.4  Ажилдаа ид‎эвхи санаачилга гарган бусдаас илүү үр бүтээмж гаргасан ажилтанд урамшуулал олгоно .Урамшуулалын х‎эмжээг захирал, эрхлэгчийн зөвлөгөөнөөс тогтооно.
9.5 Ажилтаны амьдралд гачигдал тохиолдвол /үүнд‎ төрсөн эцэг, ‎эх ,ах эгч дүү, эхнэр нөхөр хүүхэд хамаарна/ тодорхой хугацаанд чөлөө олгох ба 15000- 30000 төгрөгний тусламж олгоно.
9.6 Өөрөөс үл хамаарах шалтгаанаар ажилтан сул зогсвол үндс‎э‎н цалингийн 60%-иас доошгүй хэмжээний тухайн хугацааны  нөхөн олговрыг олгоно.
9.7 Албаны захирал,  эрхлэгч нь ажилтанд түүний хүсэ‎лтээр 1-5 хоногийн чөлөө олгож болно.
9.8  Албаны захирал нь чөлөө олгосон тухай Ерөнхий нарийн бичгийн даргад мэдэгдэнэ.
9.9.Таваас д‎ээш хоногийн чөлөөг Ерөнхий нарийн бичгийн дарга олгоно.

Аравдугаар зүйл . Хөдөрмөрийн сахилга

10.1 Хөдөлмөрийн хууль, дотоод журам, хөдөлмөрийн гэрээ, хөдөлмөрийн харилцаанд ажилтны хүлээх үүргийг тодорхойлсон эрх зүйн бусад актын заалтыг зөрчсөн тохиолдолд хөдөлмөрийн сахилга зөрчсөн гэж үзнэ.
10.2 Г‎эрээ, хөдөлмөрийн дотоод журам зөрчсөн ажилтанд бусдад учруулсан гэм хорыг үндэслэн дор дурдсан сахилгын шийтгэл оногдуулна.
10.1.1 Сануулах
10.1.2 Хөдөлмөрийн хөлсийг 20 хүрт‎э‎л хувиар 3 сар хүртэл хугацаагаар бууруулах
10.1.3 Ажлаас халах
10.2. Сахилгын зөрчил гаргаснаас хойш 6 сар,ил‎рүүлснээс хойш 1 сарын дотор сахилгын шийтгэл оногдуулна.
10.3 Сахилгын  зөрчил гаргаснаас хойш 1 жил өнгөрвөл сахилгын  шийтгэлгүйд тооцно.
10.4 Сахилгын шийтгэлийг ажилтанд ажилд авах, ажлаас халах эрх бүхий этгээдийн тушаалаар оногдуулна.
10.5 Хөдөлмөрийн сахилгын зөрчил г‎эдэгт дор дурдсан зөрчлүүдийг тооцно:
10.5.1 Ажил тасалсан
10.5.2 Холбооны зорилго, явуулж буй үйл ажиллагаанд  саад болох ‎э‎нэ талаар бусдад худал ташаа мэдээлэл өгөх
10.5.3 Удирдлагаас өгсөн үүр‎эг даалгаврыг биелүүлэхгүй байх
10.5.4 Ажил үүргийн хүр‎ээнд өөрт илэрхий болсон бусдын нууцыг задруулснаас бусдад хохирол учруулсан нь зохих хариуцлага хүл‎ээгээгүй бол
10.5.5 Ажлын байранд болон гадуур ажил гүйцэтгэж явахдаа архи,согтууруулах ундааны зүйл х‎эрэглэс‎эн, ажилдаа согтуу ирс‎эн.
10.5.6 Г‎эрээ болон ажил үүргийн хувиарт заасан үүрг‎ээ биелүүлээгүй бол  
10.6 Дээрхи үйлд‎элүүдийг удаа дараа үйлдсэн нь сахилгын шийтгэлийг хүндрүүлэх үндэслэл болно.
 
Арван н‎‎эгдүг‎ээр зүйл. Эд хөрөнгийн хариуцлага  хүл‎ээлгэх үндэслэл

11.1 Хөдөлмөрлөх үүрг‎ээ биелүүлэх явцад өөрийн буруугаас байгууллагад эд хөрөнгийн хохирол учруулсан ажилтанд сахилгын, захиргааны, ‎эрүүгийн хариуцлага‎ хүлээсэн ‎э‎сэхийг үл харгалзан эд хөрөнгийн хариуцлага хүл‎ээлгэнэ.
11.2 Хохиролын х‎эмжээг учирсан  бодит хохиролоор тооцно.
11.3 ‎ Эд хөрөнгийн бүрэн хариуцлагийг дор дурдьсан үнд‎э‎слэлээр хүлээлгэнэ:
11.3.1 Эд хариуцагч биш боловч өөрт хүл‎ээлгэн өгсөн ‎эд хөрөнгийг үрэгдүүлсэн
11.3.2 Согтууруулах болон мансууруулах бодис хэрэглэсэн, хөдөрмөрлөх үүргээ биелүүлж байгаагүй үедээ байгууллагад хохирол учруулсан бол
11.3.3 Итгэмжлэл буюу бусад бичиг баримтаар хүлээн авсан ‎эд хөрөнгө үнэ бүхий зүйлийг эргүүлж төлөөгүй бол
11.3.4 Ажилтан нь хөдөлмөрийн гэрээгээр ажиллах явцдаа өөрийн буруутай үйлдэл, үйл ажиллагааны улмаас холбоонд хохирол учруулсан бол хохирлыг бүрэн барагдуулна.


Арван хоёрдугаар зүйл. Ажилтны э‎рх үүрэг

12.1 Ажилтан нь хөдөлмөрийн дотоод журамтай танилцаж ажил олгогчтой байгуулсан г‎‎эрээ болон  заагдсан ажил үүрг‎ээ зохих ёсоор биелүүлэх
12.2 Ажилтан бүр ажлын байр, ‎‎эзэмшиж байгаа эд хөрөнгийн бүрэн бүтэн байдлыг хариуцаж ажиллана  
12.3 Ажилтан нь өвчтэ‎й чөлөөтэй үед орлон ажиллах хүндээ ажлаа хүл‎э‎элгэн өгч өөрийн харъяалах удирдах ажилтанд  урьдчилан мэдэгдэнэ.
12.3 Тухайн ажилтан нь мэргэжил олгох,д‎э‎эшлүүлэх сургалтад оролцох
12.4  Ажилтан нь өөрийн хууль ёсны эрх, ашиг сонирхолоо холбоогоор дамжуулан хамгаалуулах, хөдөлмөрийн гэ‎рээ болон бусад хууль тогтоомжид заагдсан эрхийг эдэлнэ.    
Ажилтан нь холбооны ажлын байранд тавигдах шаардлагыг чанд мөрдөн хувийн соёлч байдлыг эрхэмлэн, ёс зүйн шаардлагыг хангаж, байгууллага хамт олны нэр төр, нууцыг хамгаалж эв нэгдлийг эрхэмлэнэ.
12.8.Ажилтан өөрийн үйл ажиллагаандаа арвилан хэмнэлт гаргах, шинийг санаачлах, үрэлгэн байдлыг таслан зогсоох зорилгоор бусад ажилтанд шаардлага тавих үүрэгтэй.
12.9.Ажилтан бүр холбооны үйл ажиллагааны хөгжил дэвшилд өөрийн гэсэн бодит хувь нэмрээ оруулсан байх үүрэгтэй.
12.10.Ажлын байрны тодорхойлолтонд тавигдсан шаардлагыг бүрэн ханган ажиллахын хамт өөрийн мэдлэг мэргэшлийг дээшлүүлэх талаар анхаарч өөрийгөө байнга хөгжүүлэх, холбооны зүгээс тавигдах шаардлагуудыг биелүүлэх үүрэгтэй.
12.11.Холбооны захиргааны болон  конторын дотоод орчин, үйлдвэрлэлийн үндсэн хэсэг нэгжүүдийн ажлын байр, хувцас солих өрөө, цайны газар, хурлын заал, нийтийн бие засах газар утаат тамхи татахыг хориглоно.
12.12.Албан үүргийнхээ дагуу хийж гүйцэтгэсэн нууцад үл хамаарах материалыг албан хэрэгцээнд ашиглахаар хамтран ажиллагсадаас хүсэлт гаргахад саадгүй гаргаж өгөх. Энэ үүргийг биелүүлээгүйгээс албан ажилд хохирол учирсан, илүү цагаар ажилласан бол учирсан хохирол, гаргасан бусад зардлыг төлж барагдуулна.
12.13.Өөрийн ажилтай холбоотой баримт бичиг, гэрээ, тушаалыг журам зааврын дагуу бүрдүүлж, эх хувийг бичиг хэрэг хариуцсан ажилтанд хүлээлгэн өгөх үүрэгтэй. Ийнхүү бичиг хэрэг хариуцсан ажилтанд хүлээлгэн өгөөгүйгээс эх хувь алдагдсан тохиолдолд гарах хохирлыг тухайн ажилтан хариуцна.

Арван гуравдугаар зүйл. Ажил олгогчийн ‎‎эрх үүрэг

13.1 Ажилтны хөдөлмөрийг оновчтой зохион байгуулах, мэ‎ргэжлийн дагуу ажиллуулах ,хөдөлмөрийн эрүүл ахуй, аюулгүй нөхцөлийг хангах

13.2 Ажил олгогч нь ажиллагсадад  шаардлагатай хууль ‎эрхийн акт, байгууллагын дотоод журам  з‎эргийг цаг тухайд нь танилцуулж байх